Benefits of Agasti Flower – અગથિયો

અગથિયો ( આધાશીશી મટાડનાર )

agasti_flower

વિવિધ નામો :

૧. ગુજરાતી : અગથિયો
૨. અંગ્રેજી : LARGE FLOWERED AGATI
૩. હિન્દી : अगस्त हथिय
૪. લેટિન : SESBANIA GRANDIFLORA

ઉત્પત્તિ સ્થાન :

– બંગાળ, મધ્યપ્રદેશ, મુંબઈ-દક્ષિણ ભારત, ગંગા-જમના વચ્ચેનો પ્રદેશના બાગ-બગીચામાં તેનાં વૃક્ષો ખાસ થાય છે.

પરિચય :

– જળપ્રધાન ભૂમિમાં તેનાં વૃક્ષો ૧૦ થી ૩૦ ફૂટ ઉચા થાય છે. જો તેને પાણી ન મળે તો ૨ થી ૪ ફૂટ જ ઊંચાઈ રહે છે. આ વૃક્ષ બહુ ઝડપથી વધે છે. પણ તેનું આયુષ્ય ૭-૮ વર્ષનું હોય છે. તેની ચાર જાતમાંથી સફેદ ફૂલની જાત વધુ મળે છે. કયારેક લાલ ફૂલની જાત મળે છે. વૃક્ષ પર જયારે ખૂબ ફુલો આવે છે. ત્યારે તે ખુબ શોભે છે. આ વૃક્ષ પક્ષીઓને ખાસ પ્રિય હોય છે. તેની પાતળી ડાળખી પર ૨૦ થી ૩૦ જેટલા પાન સરગવા કે આમલીના જેવા પણ તેથી જરા મોટા, લંબગોળ, ફીક્કા લીલા રંગના, ચોટે તેવા, સ્વાદમાં ખાટા-તૂરા હોય છે. ફૂલનું શાક અને તેના વડા થાય છે. પાનનું પણ શાક થાય છે. ડાળખી પર ૨ થી ૫ ફૂલ ચંદ્રકલા જેવા વાંકા સફેદ કે લાલ રંગના ૧ થી ૨ ઈચ લાંબા થાય છે. વર્ષા બાદ ફુલો થાય છે. તેના પર સરગવાની શીંગ જેવી શીંગો થાય છે.

ગુણધર્મો :

– અગથિયો લૂખો, શીતળ, મધુર-કડવો, વાયુકર્તા તથા ત્રિદોષનાશક છે. તે વિવર્ણતા, કફ, શ્રમ, ઉધરસ, ગુમડાં, ભૂતબાધા, પિત્તદોષ, ચોથિયા તાવ, યોનિશૂળ, તરસ, કોઢ, સોજા, શ્વાસ અને શ્રમનાશક છે. તે ભૂખ વધારે છે પણ બળ ઘટાડે છે. તેનાં ફૂલ મધુર, તુરા, શીતવીર્ય, પચવામાં તીખા તથા ત્રિદોષ, ત્રિજીયો તાવ, ચોથિયો તાવ, રતાંધતા, જૂની શરદી અને વાતરક્ત (ગાઉટ) મટાડે છે. શીંગો હળવી, ઝાડા કરનાર, રૂચિકર, કડવી, પચવામાં મધુર, બુધ્ધિવર્ધક, સ્મરણશકિતવર્ધક તથા શુલ-પાંડુ, વિષ, સોજા અને ગુલ્મનાશક છે. તેનાં પાન તીખાં, કડવા-મધુર, ભારે, જરા ગરમ તથા કૃમિ, ચળ, વિષ, ૨કતપિત્ત, રતાંધતા, વાઈ અને શરદીનાશક છે. આધુનિક મતે અગથિયાનું મૂળ કફનાશક છે. છાલ તૂરી-કડવી બલ કારક છે. પાન અને પુષ્પના રસનું નસ્ય શરદી અને મસ્તક પીડાનાશક છે. મૂળ સોજાનાશક છે. છાલનો ઉકાળો શીતળાનાશક છે. પાન રેચક છે. પાનનો રસ મસળવાથી ખુજલી, ફોલ્લીઓ-ફોલ્લીઓ મટે છે. ફુલમાં કામરોધક શકિત છે. તે પ્રમેહનાશક છે.

ઉપયોગી અંગ :

– પાન, ફુલ, શીંગ તથા ઝાડની છાલ.

ઔષધપ્રયોગ :

(૧) રતાંધળાપણું : અગથિયાના પાનના રસમાં ઘી સિધ્ધ કરી રોજ લેવું.
(૨) વાઈ-હિસ્ટીરીયા-મૂર્ચ્છા : પાન, મરી અને ગોમૂત્ર સાથે વાટી તેનું નસ્ય દેવું તથા તે રોજ પાવું.
(૩) વાતરકત (ગાઉટ) શીતળા : ૫૦૦ ગ્રામ દૂધમાં 100 ગ્રામ પાનનું ચૂર્ણ મેળવી, ગરમ કરી, દહીં જમાવી, તેનું માખણ કરી ચોપડવું
(૪) શરદી-મસ્તક શૂળ : પાનના રસનાં નાકમાં ટીપાં પાડવા
(૫) આધાશીશી : જે બાજુ મસ્તક પીડા હોય અને બીજી બાજુએના નાકમાં પાન કે ફૂલના રસનાં ટીપાં નાખવાથી કફજ પીડા મટે
(૬) ચિત્તભ્રમ : અગથિયાના પાનના રસમાં જરા ગોળ, સૂંઠ તથા લીંડીપીપર ચૂર્ણ મેળવી તેનું રોજ નસ્ય દેવું.
(૭) કફ વિકાર-શરદી, ખાંસી-શ્વાસ, ન્યુમોનિયા : મૂળનો અથવા છાલનો રસ કાઢી ૧૦ થી ૨૦ ગ્રામ જેટલો આપવો. બાળકોને પાનનો રસ પ-૧૦ ટીપાં મધ નાંખી દેવો.
(૮) સોજા : અગથિયાનાં મૂળ અને કાળા ધતૂરાનાં મૂળ એ બંને ગરમ પાણીમાં એકત્ર કરી ઘસી, સોજા પર લેપ કરવો.
(૯) ચોથિયો તાવ : તાવ આવતા પહેલા તેના પાનના રસના નાકમાં ટીપાં પાડવા.
(10) સંધિવા : લાલ અગથિયાના મૂળને પાણીમાં વાટી, ગરમ કરી લેપ કરવો.
(૧૧) આંખ ઉઠવી (સોજો-સ્ત્રવ, પીડા) : પાનના રસનાં નાકમાં ૨-૪ ટીપાં દિનમાં ૨-૩ વાર નાંખવા.
(૧૨) આંખની ઝાંખપ, ધુંધ-જાળું : અગથિયાનાં કુલોનો રસ કે કુલના મૂળમાં રહેલ મધ આંખમાં રોજ આંજવાનું રાખો.
(૧૩) માર-ચોટની પીડા-જખમ: અગથિયાનાં પાનની લુગદી ગરમ કરી લેપ કરવો.
(૧૪) પેટની અંદરની ગાંઠ (અંતર્વિદ્રધિ): પાનનો રસ મધ નાંખી રોજ પીવો તથા પાનની ગરમ પોટીસ દુઃખાવા પર લેપ કરવી.
(૧૫) શ્વેત પ્રદર (સફેદ પાણી પડવું) યોનિ ખુજલી : તાજી છાલના રસમાં પાતળું કપડું કે રૂ પલાળી, યોનિમાં રોજ મુકવું.
(૧૬) માસિક ધર્મની અટકાયત : અગથિયાનાં ફુલોનું શાક બનાવી ખાવું.
(૧૭) દાઢની પીડા : અગથિયાનો ગુંદ પીડાકારી દાઢ પર દબાવી દેવાથી લાભ થશે.
(૧૮) યાદશકિત વધારવા : અગથિયાનાં બીજનું ચૂર્ણ ૩ ગ્રામથી ૧૦ ગ્રામ પુખ્ત માટે ; બાળકને તેથી ચોથા ભાગે દૂધમાં ગરમ કરી રોજ પાવું.

માત્રા :

પાનનો રસ : ૧૦ થી ૨૫ ગ્રામ મોટાંને; બાળકને ૨ થી ૫ ગ્રામ
મૂળનો ઉકાળો : ૧૦ થી ૨૫ ગ્રામ મોટાંને; બાળકને ૨ થી ૫ ગ્રામ
ફૂલ ખાવા : ૨ થી ૪ નંગ મોટાંને, બાળકને ૧ થી ૨ નંગ
શીંગ : ૧ થી ૩ નંગ મોટાંને, બાળકને ૧ નંગ
સ્વરસ : ૧૦ થી ૨૦ ગ્રામ
કવાથ : ૪૦ થી ૮૦ ગ્રામ

રાસાયણિક ઘટકો :

તેની છાલમાં ટેનીન તથા લાલ રંગનો ચીકણો પ્રવાહી (ગુંદર) હોય છે.

SEE  MORE AT :

  1. https://www.netmeds.com/health-library/post/agathi-leaves-5-incredible-health-benefits-of-this-nutrient-dense-green-vegetable#:~:text=Ayurvedic%20Uses&text=The%20leaves%20possess%20powerful%20anthelmintic,%2C%20gonorrhea%2C%20malaria%20and%20smallpox.
  2. https://www.planetayurveda.com/library/agastya-sesbania-grandiflora/
  3. https://www.healthbenefitstimes.com/sesbania/
  4. https://medhyaherbals.com/sesbania-grandiflora/
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Sesbania_grandiflora
  6. https://www.easyayurveda.com/2015/10/05/agastya-sesbania-grandiflora/
  7. https://honeyfurforher.com/agastya-sesbania-grandiflora-herb-flower-leaves-uses-benefits-properties-side-effects/
  8. https://www.thehindu.com/features/metroplus/agathi-keerai-makes-for-a-great-nutritional-dish/article7586738.ece
  9. https://www.youtube.com/watch?v=L-2Hg-oVHQw
  10. https://www.bimbima.com/ayurveda/medicinal-use-of-agastyasesbania-grandiflora-tree/1248/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *